Ultradrobne pyły zabijają około 2 milionów osób na świecie
27 lipca 2026, 08:34Zanieczyszczenie powietrza zwykle kojarzymy ze smogiem widocznym gołym okiem albo znanym wskaźnik PM 2,5. Tymczasem najnowsze badanie zespołu kierowanego przez Josa Lelievelda i Andrei Pozzera z Instytutu Chemii im. Maxa Plancka wskazuje, że prawdziwym, niedocenianym zabójcą mogą być cząstki jeszcze mniejsze – ultradrobne pyły (UFP), o średnicy poniżej 100 nanometrów. Mają one tak małą masę, że nie są uwzględniane w standardowych normach jakości powietrza. Mimo to, jak pokazują autorzy, mogą odpowiadać za blisko dwa miliony zgonów rocznie na całym świecie.
Odkryto nową cząstkę
23 marca 2009, 10:31Naukowcy z Fermi National Accelerator Laboratory poinformowali o znalezieniu cząstki, której istnienia nie przewiduje teoria. Y(4140) ma niezwykłe właściwości, które mogą powiedzieć nam więcej o tym, w jaki sposób zbudowana jest materia.
Rekordowa energia w kompaktowym akceleratorze cząstek
10 grudnia 2014, 08:34Dzięki laserowi BELLA – wyjątkowemu urządzeniu, o którego powstaniu informowaliśmy przed rokiem – udało się przyspieszyć cząstki subatomowe do energii niespotykanych wcześniej w kompaktowych plazmowych akceleratorach laserowych.
Reaktor fuzyjny można ochronić, pozwalając na małe niestabilności plazmy
12 października 2022, 11:03Fuzja jądrowa to szansa na produkcję taniej, czystej i bezpiecznej energii. Jednak do jej przeprowadzenia konieczne jest, by plazma w centrum reaktora miała temperaturę około 100 milionów stopni Celsjusza. Jednocześnie trzeba zabezpieczyć reaktor, by się nie roztopił. Dlatego krawędź plazmy musi być izolowana od ścian reaktora. Problem w tym, że na krawędzi pojawiają się niestabilności plazmy brzegowej (ELMs). Powodują one, że cząstki plazmy mogą docierać do ścian reaktora i go uszkadzać.
Klatki ze sztucznego DNA przechodzą testy w żywych komórkach
5 lipca 2011, 08:39Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego wykazali, że molekularne klatki z DNA, w których w przyszłości będzie się umieszczać choćby leki, mogą wnikać do żywych komórek i w nich przetrwać. Raport z badań na ten temat ukazał się właśnie w internetowym wydaniu pisma ACS Nano.
Glinkowy sposób na otyłość?
4 września 2018, 10:53Sprawdzając, w jaki sposób glinki mogą usprawnić doustne dostarczanie i wchłanianie leków antypsychotycznych, Tahnee Dening, doktorantka z Uniwersytetu Australii Południowej, odkryła, że wykorzystywane przez nią materiały "wysysają" krople tłuszczu z przewodu pokarmowego.
Mikro- i nanoplastik zwiększają wchłanianie toksyn środowiskowych przez organizm
13 lutego 2025, 08:44Mikro- i nanoplastik zawarty w glebie i ziemi może znacząco zwiększać ilość toksyn absorbowanych przez rośliny, ludzi i zwierzęta. Naukowcy z Rutgers University informują na łamach NanoImpact, że w sałacie narażonej na działanie nanoplastiku oraz innych obecnych w środowisku zanieczyszczeń – takich jak np. arsen – ilość toksycznych substancji była znacznie większa, niż w sałacie, która miała do czynienia tylko z tradycyjnymi zanieczyszczeniami. Podobne zjawisko zaobserwowano w ludzkich tkankach.
Pierwsze dane o rozpadzie bozonu Higgsa
28 listopada 2013, 12:39Wstępne wyniki uzyskane w eksperymencie ATLAS, który jest częścią Wielkiego Zderzacza Hadronów, wskazują, że bozon Higgsa rozpada się na dwa fermiony tau. Rozpad zmierzono z pewnością 4,1 sigma. To pierwsze wskazówki mówiące, jak przebiega rozpad bozonu Higgsa
Ditlenek tytanu bohaterem pierwszych badań IFJ PAN na krakowskim synchrotronie
2 kwietnia 2021, 10:54Ditlenek tytanu jest dziś praktycznie wszechobecny, co wcale nie oznacza, że ludzkość poznała już jego wszystkie właściwości. Realizująca projekt badawczy na synchrotronie SOLARIS grupa naukowców z Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk zdołała rzucić nieco światła na szczegóły procesów utleniania zewnętrznych warstw próbek tytanowych oraz związane z nimi zmiany w strukturze elektronowej tego materiału.
Silny argument za istnieniem gluonium – brak poszukiwanego rozpadu
9 września 2026, 10:02Fizycy od pół wieku poszukują gluonium, hipotetycznej cząstki zbudowanej wyłącznie z gluonów, które są nośnikami oddziaływań silnych. Zespół z eksperymentu BESIII w Pekinie przedstawił jedne z najsilniejszych dowodów na ich istnienie. Kluczową wskazówką nie jest to, jak ta cząstka oddziałuje, ale to... czego nie widać.
